PAGINA IN BEWERKING
Beoordelen van veiligheidscircuits.
Allereerst moet met de risicograaf de vereiste PLr bepaald worden. daarna is het behalen daarvan afhankelijk van de volgende zaken:
S1 = lichte verwonding (omkeerbaar)
S2 = ernstige verwonding/dood (onomkeerbaar)
F1 = blootstelling zelden tot soms, of kort
F2 = blootstelling vaak of lang
P1 = gevaar afwendbaar onder bepaalde omstandigheden
P2 = gevaar afwenden nauwelijks mogelijk

Deze categorieën zijn afkomstig uit de EN954:
| CAT | eisen | architectuur |
|---|---|---|
| B | goede componenten | enkelvoudig |
| 1 | 1 fout kan leiden tot verlies veiligheidsfunctie | enkelvoudig |
| 2 | 1 fout kan leiden tot verlies veiligheidsfunctie maar word wel gedetecteerd | enkelvoudig met automatische testfunctie |
| 3 | 1 fout kan niet tot verlies veiligheidsfunctie leiden en door automatische testfunctie gedetecteerd worden | redundant met automatische testfunctie |
| 4 | 1 fout kan niet tot verlies veiligheidsfunctie leiden en door automatische testfunctie gedetecteerd worden voor 1ste aanspraak op de veiligheidsfunctie. Opeenhoping van fouten mag ook niet leiden tot verlies van de veiligheidfunctie | redundant met automatische testfunctie en tijdige detectie 1ste fout |
Vanaf CAT 1 is het gebruik van veiligheidscomponenten verplicht.
De keuze van de architectuur is in principe vrij. Helemaal onder aan de pagina is te zien dat je met een CAT 2 architectuur ook een PLd kunt halen, hoewel niet eenvoudig. Wij gaan voor een machine eigenlijk vrijwel automatisch uit van minimaal CAT 3.
Mean Time To Dangerous Failure
MTTFd is een statistische gemiddelde waarde die de verwachte werkduur zonder fout of storing uitgedrukt in jaren
| kwaliteit | MTTFd |
|---|---|
| laag | 3 < MTTFd < 10 jaar |
| gemiddeld | 10 < MTTFd < 30 jaar |
| hoog | 30 < MTTFd < 100 jaar |
De faalkans per uur (PFHd) berekenen:
PFHd = 1/(MTTFd * 8760)
B10d = het aantal schakelingen, waarbij 10% van de geteste prototypes statistisch gezien een gevaarlijke fout vertonen.
MTTFd = B10d / (0,1 * Nop)
Nop = aantal schakelingen per jaar
Nop = (Dop * Hop * 3600) / Tcycle
Dop = aantal schakelingen per dag
Hop = bedrijfsuren per dag
Tcycle = tijd tussen schakelingen van veiligheidscircuit in s
Gangbare B10d waarden:
| omschrijving | B10d waarde |
|---|---|
| ventielen | 20.000.000 |
| relais lage belasting | 20.000.000 |
| relais max belasting (nom) | 40.000 |
| drukknop | 100.000 |
| hoofdschakelaar lage belasting | 20.000.000 |
| hoofdschakelaar max belasting (nom) | 2.000.000 |
De levensduur T10d van een machine word gesteld op minimaal 20 jaar.
T10d = B10d / Nop
moet dus minimaal 20 zijn.
Nu kunnen we per component de MTTFd berekenen.
De totale MTTFd berekenen bij:
1/MTTFd totaal = 1/MTTFd 1 + 1/MTTFd 2 enz
Diagnostic coverage bepaald in hoeverre gevaarlijke fouten in het systeem worden ontdekt door testen.
Nodig vanaf CAT2
De DC waarde word door de fabrikant van de componenten opgegeven. Als dit niet het geval is heeft de norm een tabel waaruit de DC bepaald kan worden:
| diagnose door | DC waarde |
|---|---|
| ingang | |
| kruisbewaking van de ingangen (dyn. test) | 90% |
| controle met gedwongen hulpcontacten | 99% |
| bewaken van eigenschappen als weerstand, reactietijd enz | 60% |
| besturing | |
| zelftest door software | 60..90% |
| directe bewaking (bv positie) | 99% |
| Tijd- en logische bewaking met watchdog | 90% |
| uitgang | |
| redundante afschakelpaden met bewaking van 1 actuator door logica of elektronica | 90% |
| idem, maar dan alle actuatoren bewaakt | 99% |
Bij meerdere componenten de gemiddelde DC uitrekenen:
DCavg = ( DC1/MTTFd1 + DC2/MTTFd2 + enz ) / ( 1/MTTFd1 + 1/MTTFd2 + enz )
Na al dat rekenen kan dan de DC beoordeeld worden met een eenvoudige tabel:
| kwaliteit | bij een DC van |
|---|---|
| geen | DC < 60% |
| laag | 60% < DC < 90% |
| gemiddeld | 90% < DC < 99% |
| hoog | 99% < DC |
Als er fouten volledig uitgesloten kunnen worden omdat deze het optreden onwaarschijnlijk is of als dit is ingegeven door good engineering practice moeten deze niet in de analyse meegenomen worden.
Dit kan ook op componenten van toepassing zijn, dan hoeven hiervoor de DC en de MTTFd niet meegenomen te worden in de berekeningen. Denk bijvoorbeeld aan de gedwongen contacten van een kwaliteits eindschakelaar.
CCF (common cause failure) zijn fouten met gemeenschappelijke oorzaak. Deze is pas van belang bij een archtectuur vanaf CAT 2
De CCF word eenvoudig bepaald met een puntentabel waarbij men minimaal 65 punten moet scoren.
| maatregel | score |
|---|---|
| scheiden | |
| Fysiek scheiden van signalen (bedrading, printsporen enz) | 15 |
| Verscheidenheid | |
| verschillende technologieën of verschillende fysische principes zoals digitaal/analoog, druk/temperatuur, PLC/relais. Componenten van verschillende fabrikanten | 20 |
| ontwerp/toepassing/ervaring | |
| bescherming tegen overspanning, druk stroom enz | 15 |
| gebruik beproefde componenten | 5 |
| beoordelen/analyse | |
| zijn de FMEA 1) resultaten meegenomen om een CCF te voorkomen | 5 |
| competentie | |
| zijn de ontwerpers voldoende op de hoogte van de oorzaken en mogelijke gevolgen van een CCF | 5 |
| omgeving | |
| vervuiling (bv hydrauliek) en EMC enz | 25 |
| overige invloeden bv temperatuur, vocht, trilling enz | 10 |
Er is ook een versimpelde methode voor het bepalen van de behaalde performance level. Hiervoor gebruikt men de „sub Pl's” van alle gebruikte componenten, dus Inputs, Logica en Outputs.
de methode:
1) tel het aantal componenten met de laagste door de fabrikant opgegeven Pl. (Pl.low → N.low)
2) zoek in de tabel de globale Pl op.
| Pl.low | N.low | Pl globaal |
|---|---|---|
| a | >3 | niet toegestaan |
| =<3 | a | |
| b | >2 | a |
| =<2 | b | |
| c | >2 | b |
| =<2 | c | |
| d | >3 | c |
| =<3 | d | |
| e | >3 | d |
| =<3 | e |
Gelukkig heeft men ook hier weer kans gezien om de eenvoud nog een beetje om zeep te helpen: het downgraden is volgen de norm niet altijd noodzakelijk. Bijvoorbeeld als de opgetelde PFHd binnen de grenzen van de Pl liggen en de MTTFd boven de 30 jaar uitkomt:
En deze subsysteem methode kan alsnog net zo ingewikkeld worden als de andere methodes als men zelf de performance levels van de subsystemen wil berekenen.
Zo lang we genoegen nemen met het downgraden, is deze informatie voldoende. Anders moet men de EN ISO 13
849-1:2006 op naslaan.